pictavium-el

Ένας ηλικιωμένος Ματθαίος κάθεται στο γραφείο του κάτω από ερυθρό κουβούκλιο, περιτριγυρισμένος από ψηλά, στριμωγμένα κτίρια. Η μικρογραφία του ευαγγελιστή Ματθαίου, ζωγραφισμένη στο φ. 3β ενός Ευαγγελίου των αρχών του 15ου αιώνα, είναι το μοναδικό ολοκληρωμένο πορτρέτο ευαγγελιστή που καταγράφεται στον κώδικα. Το χειρόγραφο φυλάσσεται σήμερα στο Κρατικό Ιστορικό Μουσείο της Μόσχας. Ο ευαγγελιστής Ματθαίος, φ. 3β Ευαγγελίου των αρχών του 15ου αιώνα, Κρατικό Ιστορικό Μουσείο, Μόσχα. Η μικρογραφία του ευαγγελιστή Ματθαίου Ο Ματθαίος στρέφεται προς το γραφείο, με το κεφάλι κεκλιμένο και τα χέρια πλησιασμένα στη σελίδα. Πλατιές πτυχές συγκεντρώνονται γύρω από το καθιστό σώμα του. Πίσω του τα κτίρια στριμώχνονται σε στενό χώρο: ένα ψηλό άνοιγμα υψώνεται πάνω από τον ώμο του, ενώ το ερυθρό κουβούκλιο απλώνεται στο ανώτερο τμήμα της σύνθεσης. Γραφείο και αρχιτεκτονική δίνουν στον ευαγγελιστή έναν τόπο εργασίας· η συμπιεσμένη διάταξή τους, ωστόσο, υπακούει περισσότερο στις ανάγκες της σελίδ...

Η Κοίμηση της Θεοτόκου, 16ος αιώνας, ναός του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων, Βενετία. Εκατέρωθεν της κεντρικής σκηνής εμφανίζονται απόστολοι πάνω σε σύννεφα. Στην εικόνα του 16ου αιώνα που φυλάσσεται στον ναό του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων στη Βενετία, η Κοίμηση της Θεοτόκου εκτυλίσσεται γύρω από το πλούσια στρωμένο νεκροκρέβατο όπου κείτεται η Παρθένος, ενώ ο Χριστός, όρθιος ακριβώς πίσω της, κρατά στην αγκαλιά του την ψυχή της με μορφή σπαργανωμένου βρέφους. Απόστολοι και άλλοι πενθούντες πιέζονται σφιχτά γύρω από την κλίνη. Ψηλότερα αναδύονται δύο άγγελοι πάνω στο χρυσό βάθος· δεξιά κι αριστερά, μικρότερες ομάδες μορφών εμφανίζονται μέσα σε σύννεφα. Από το πυκνό πλήθος των πενθούντων κάτω ώς τις θαυματουργικές αφίξεις επάνω, περισσότερες στιγμές της αφήγησης καταλαμβάνουν το ίδιο εικαστικό πεδίο. Η Κοίμηση της Θεοτόκου Κατά μήκος του κάτω τμήματος της εικόνας απλώνεται το σώμα της Παρθένου, με το κεφάλι ελαφρώς στραμμένο προς τις μορφές που συγκεντρώνονται δίπλα της. Στον κεντρικό ...

Ο άγιος Δημήτριος με τέσσερις κληρικούς στη βασιλική του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης· δύο επίσκοποι, ένας διάκονος και ένας πρεσβύτερος. Το ψηφιδωτό που είναι γνωστό ως Ο άγιος Δημήτριος με τέσσερις κληρικούς σώζεται στη βασιλική του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη, στον στενό τοίχο ανάμεσα στο τρίβηλο και στο δυτικό άκρο του βόρειου εσωτερικού κιονοστοιχίου, κοντά στον τάφο του Λουκά Σπαντούνη. Ανήκει στο αξιοσημείωτο σύνολο των αναθηματικών ψηφιδωτών που συνδέονται με τον πολιούχο της πόλης. Η παράσταση διαβάζεται συνεπώς μέσα σε λατρευτικό πλαίσιο, το οποίο διαμορφώνεται από την εγγύτητα προς τη λατρεία του αγίου και από την εκπροσώπηση του κλήρου. Τέσσερις εκκλησιαστικοί περιβάλλουν τον Δημήτριο: δύο επίσκοποι αμέσως δίπλα του, ένας διάκονος στο αριστερό άκρο και ένας πρεσβύτερος στο δεξί. Η ίδια η βασιλική τοποθετεί την παράσταση σε ευρεία χρονολογική περίοδο ανάμεσα στον 5ο και στον 7ο αιώνα, αν και οι επιστημονικές προτάσεις έχουν φτάσει και ώς τον 8ο αιώνα. Μεγάλο μέρος τη...

Η κεκλιμένη κεφαλή του Παθόντος Χριστού, έργο του ιερομόναχου Ιερεμία από το Αδάμι, 1719, σωζόμενο ως τμήμα στο καθολικό της μονής. Η τοιχογραφία του Παθόντος Χριστού στο καθολικό της Μονής του Τιμίου Προδρόμου στο Καστρί Κυνουρίας ταυτίζεται με μεγάλη βεβαιότητα. Η σωζόμενη ζωγραφική διακόσμηση χρονολογείται στο 1719 και αποδίδεται στον ιερομόναχο Ιερεμία από το Αδάμι , μεταβυζαντινό ζωγράφο που έδρασε στην Πελοπόννησο κατά το πρώτο μισό του 18ου αιώνα. Η ταύτιση στηρίζεται στη σύγκλιση της ορατής εικονογραφικής μαρτυρίας με μια δημοσιευμένη περιγραφή των σωζόμενων τοιχογραφιών. Η περιγραφή αυτή αναφέρεται ειδικά σε εικόνα του Χριστού με το κεφάλι κεκλιμένο από βαθιά θλίψη και συνδέει τη μορφή με την εικονογραφία του Παθόντος ή Νυμφίου Χριστού. Αποδίδει επίσης τη ζωγραφική διακόσμηση του καθολικού στον Ιερεμία και στο έτος 1719. Η πρόσφατη έρευνα , εξετάζοντας ό,τι απομένει από το πρόγραμμα, καταγράφει μόνο δύο σωζόμενες συνθέσεις. Η τοιχογραφία του Παθόντος Χριστού και η επιγρα...

Φύλλο 7v της Θεολογίας του Ιωάννη Δαμασκηνού στη σλαβική μετάφραση του Ιωάννη Εξάρχου, τέλη 12ου ή αρχές 13ου αιώνα, Κρατικό Ιστορικό Μουσείο, Μόσχα. Ο Συνοδικός κώδικας 108 διασώζει ένα πρώιμο ανατολικοσλαβικό αντίγραφο της μετάφρασης της Θεολογίας του αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού από τον Ιωάννη Έξαρχο. Γραμμένος σε περγαμηνή, πιθανότατα στο Βλαντίμιρ ή στο Ρόστοφ, χρονολογείται συνήθως στα τέλη του 12ου ή στις αρχές του 13ου αιώνα. Η σελίδα που παρουσιάζεται εδώ είναι το φύλλο 7v, όπου τελειώνει ο πρόλογος του μεταφραστή και αρχίζει το πρώτο κεφάλαιο του θεολογικού κειμένου. Μέσα στο χειρόγραφο, το φύλλο αυτό αποτελεί υλικό κατώφλι: μια κειμενική φωνή κλείνει στην αριστερή στήλη, ενώ μια άλλη εισέρχεται μέσα από την κόκκινη επικεφαλίδα, τα μεγεθυμένα γράμματα και ένα διακοσμητικό αρχικό. Φυλάσσεται σήμερα στο Κρατικό Ιστορικό Μουσείο της Μόσχας και ανήκει στην πρώην Συνοδική Συλλογή. Αποτελείται από 210 φύλλα διαστάσεων περίπου 36,5 × 29 εκ., αν και κάποια φύλλα έχουν χαθεί και τ...

Εντουάρ Μπελιάρ, Όχθες του Ουάζ , 1875, ελαιογραφία σε μουσαμά, Μουσείο της Εταμπ (Musée d’Étampes). Το χιόνι προσφέρει και το θέμα και μεγάλο μέρος της εικαστικής δομής στις Όχθες του Ουάζ του Εντουάρ Μπελιάρ, ελαιογραφία του 1875 που φυλάσσεται στο Μουσείο της Εταμπ. Με διαστάσεις 72 × 91 εκ., το έργο είναι γνωστό και με τον ακριβέστερο γαλλικό τίτλο Le Quai du Pothuis à Pontoise, effet de neige («Η αποβάθρα του Pothuis στην Ποντουάζ, εφέ χιονιού»). Παριστάνει την αποβάθρα του Pothuis με τα λιτά παραποτάμια κτίριά της τον χειμώνα, όταν η γνώριμη τοπογραφία της Ποντουάζ περιορίζεται σε ωχρό έδαφος, σιωπηλές προσόψεις και μια στενή λωρίδα κρύου νερού. Κάτω δεξιά, ο Μπελιάρ υπέγραψε και χρονολόγησε τον καμβά: «E. Béliard. 75». Η επιγραφή εντάσσει τις Όχθες του Ουάζ στη σύντομη περίοδο κατά την οποία ο ζωγράφος συνδεόταν στενά με την αναδυόμενη ομάδα των ιμπρεσιονιστών και εργαζόταν ανάμεσα σε καλλιτέχνες που τους είχε ελκύσει η κοιλάδα του Ουάζ. Η σύνθεση των «Οχθών του Ουάζ» Στο...

Ζαν Μπερό, Στη λεωφόρο (Sur le boulevard), περ. 1880, ελαιογραφία σε μουσαμά, 33,4 × 25 εκ., Μουσείο Καρναβαλέ, Παρίσι. Το έργο Στη λεωφόρο ( Sur le boulevard ) του Ζαν Μπερό συμπιέζει την κοινωνική ζωή του Παρισιού των τελών του 19ου αιώνα σε έναν στενό κάθετο καμβά: πεζοί προχωρούν προς τον θεατή, άλλοι παρασύρονται στο μεσαίο επίπεδο, οι προθήκες των καταστημάτων υποχωρούν στα δεξιά, και μια στήλη διαφημίσεων Μορίς υψώνεται δίπλα στο γυμνό δέντρο αριστερά. Ο κύριος του προσκηνίου, άψογα ντυμένος στα μαύρα και με μπαστούνι στο χέρι, αποδίδεται με σχεδόν προσωπογραφική ευκρίνεια· λίγα βήματα πίσω του ακολουθεί μια γυναίκα στα μαύρα, ενώ το πλήθος γύρω τους ζωγραφίζεται με ολοένα πιο συνοπτικό τρόπο. Ο δρόμος γίνεται το κύριο σκηνικό της σύγχρονης ζωής. Στα δημοσιευμένα στοιχεία του πίνακα υπάρχει μια σημαντική αντίφαση. Η Web Gallery of Art χρονολογεί το έργο στο 1895 και δίνει διαστάσεις 35 × 25 εκ. Ο σημερινός κατάλογος των Paris Musées προσδιορίζει το ίδιο υπογεγραμμένο έργο...

Ο Μιχαήλ Α΄ Ραγκαβές και ο πατριάρχης Νικηφόρος Α΄, φ. 10r του Σκυλίτζη της Μαδρίτης (μέσα 12ου αιώνα), Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας, VITR/26/2. Ο Μιχαήλ Α΄ Ραγκαβές εμφανίζεται, στην αρχή της βασιλείας που του είναι αφιερωμένη στο φύλλο 10r του Σκυλίτζη της Μαδρίτης , δίπλα στον πατριάρχη Νικηφόρο Α΄, στην κύρια μικρογραφία της σελίδας. Αυτοκράτορας και πατριάρχης κάθονται σε χωριστούς θρόνους, πλαισιωμένοι από συμπαγείς ομάδες αξιωματούχων, ενώ ο Νικηφόρος ανασηκώνει το δεξί του χέρι σε ευλογία. Ζωγραφισμένη στη Σικελία στα μέσα του 12ου αιώνα, η εικόνα εισάγει την πρώτη βασιλεία που καλύπτει η Σύνοψις Ιστοριών του Ιωάννη Σκυλίτζη και ερμηνεύεται συνήθως ως η ενθρόνιση ή η επίσημη ανακήρυξη του Μιχαήλ το 811. Το χειρόγραφο, που φυλάσσεται στην Biblioteca Nacional de España με τη σήμανση VITR/26/2, αριθμεί 233 φύλλα περγαμηνής και 574 μικρογραφίες· η πλήρης ψηφιακή του καταγραφή είναι διαθέσιμη στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της BNE . Το ιστορικό γεγονός προηγείται της κατασκευής του κώ...

Παντολέων, Ο Χριστός διαβάζει τον Ησαΐα στη συναγωγή της Ναζαρέτ για την Αρχή της Ινδίκτου, Μηνολόγιο του Βασιλείου Β΄, Vat. gr. 1613, φ. 1v, γύρω στο 1000. Ο Χριστός στη συναγωγή κατέχει το πρώτο εικονογραφημένο φύλλο του περίφημου Μηνολογίου του Βασιλείου Β΄, που φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού (Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. gr. 1613, φ. 1v). Το χειρόγραφο φιλοτεχνήθηκε στην Κωνσταντινούπολη γύρω στο έτος 1000· συνήθως χρονολογείται στα τέλη του 10ου ή στις αρχές του 11ου αιώνα, ενώ ο κατάλογος του Βατικανού το τοποθετεί στο τέλος του 10ου. Πάνω σε αυτό το περγαμηνό φύλλο τα χρώματα, ο χρυσός και μια προσεκτικά διατεταγμένη γραφή συνδέουν την ευαγγελική περικοπή Λουκ. 4:16–21 με τη βυζαντινή εορτή της 1ης Σεπτεμβρίου, την Αρχή της Ινδίκτου. Η παράσταση έχει μερικές φορές συγχυστεί, σε πρόχειρες περιγραφές, με τον Χριστό μεταξύ των διδασκάλων (Λουκ. 2:41–52). Το θέμα της είναι όμως άλλο. Ο Χριστός εμφανίζεται ενήλικος, όρθιος στη συναγωγή της Ναζαρέτ, να αναγινώσκει ...

Η βασιλική μικρογραφία στην αρχή του χειρογράφου GIM, Chud. 12, φ. 1v· παραδοσιακά ταυτίζεται με τον Μπόρις-Μιχαήλ ή τον τσάρο Συμεών και αργότερα συνδέθηκε με τον άγιο Μπόρις της Ρως. Η βαριά φθαρμένη βασιλική μορφή στο φύλλο 1v του GIM, Chud. 12 , ενός σλαβικού περγαμηνού χειρογράφου που περιέχει τον Λόγο του Ιππολύτου για τον Χριστό και τον Αντίχριστο μαζί με ερμηνείες που συνδέονται με το Βιβλίο του Δανιήλ, συγκαταλέγεται στις πιο αινιγματικές πρώιμες εικόνες ηγεμόνα που σώζονται στη μικρογραφία των ανατολικών Σλάβων. Το Chudov 12 , σύμφωνα με την παραδοσιακή χρονολόγηση των καταλόγων, χρονολογείται στα τέλη του 12ου ή στις αρχές του 13ου αιώνα και αποδίδεται, με κάποια επιφύλαξη, στο Βλαντίμιρ ή στο Ροστόφ. Νεότερη έρευνα έχει ξανανοίξει και τη χρονολόγηση του κώδικα και την ταυτότητα του μοναδικού ηγεμόνα του. Πολλά έχουν χαθεί από τη μικρογραφία. Σώζονται ωστόσο αρκετά ώστε να καθοριστεί η αρχική της σύλληψη: ένας ολόσωμος, φωτοστεφανωμένος άρχοντας στέκει σχεδόν μετωπικά κά...

Άγγελος που στηρίζει τη δόξα του Χριστού· λεπτομέρεια της Αναλήψεως στον τρούλο του ναού των Αγίων Αποστόλων, Πατριαρχείο του Πεκίου, μέσα του 13ου αιώνα. Η τοιχογραφία της Αναλήψεως στο Πεκ , στον ναό των Αγίων Αποστόλων, διασώζει μία από τις πιο συναρπαστικές αγγελικές μορφές της ζωγραφικής του Πατριαρχείου του Πεκίου (Peć) τον 13ο αιώνα. Με τα δύο χέρια υψωμένα προς την ουράνια εικόνα από πάνω, ο φωτοστεφανωμένος άγγελος ανήκει στην ομάδα που στηρίζει τη δόξα του Χριστού στη σύνθεση της Αναλήψεως (Πράξ. 1:9–11) στον τρούλο. Η λεπτομέρεια έχει καμιά φορά αναπαραχθεί με χρονολογία 1230–1240 , κοντά στη χρονολογία του ίδιου του ναού. Η πρόταση ένταξης στην UNESCO , ωστόσο, τοποθετεί αυτό το αρχαιότερο ζωγραφικό πρόγραμμα κάπως αργότερα, στα μέσα του 13ου αιώνα, τις περισσότερες φορές γύρω στο 1260 , επί αρχιεπισκόπου Αρσενίου Α΄. Η διάκριση έχει σημασία, γιατί ο άγγελος αποτελεί μέρος συνεκτικού μνημειακού σχεδίου και δεν εμφανίζεται ως απομονωμένη ιερή μορφή. Τα υψωμένα χέρια του, ...